नागपंचमीला आजही जपला जातो पैलवानांच्या ताकदीचा वारसा; वाघाळ्यात दगडी गोळे उचलण्याची परंपरा
शिरूर 🙁 प्रतिनिधि )
नागपंचमीच्या सणाला धार्मिक परंपरेसोबतच ग्रामीण भागातील पारंपरिक खेळ, शारीरिक कसरत आणि पैलवानांच्या ताकदीचा वारसाही आजही जपला जात आहे. शिरूर तालुक्यातील वाघाळे गावात नागपंचमीच्या दिवशी तब्बल १२० आणि १४० किलो वजनाचे दगडी गोळे उचलण्याची जुनी परंपरा यंदाही उत्साहात पार पडली.
नागपंचमीच्या निमित्ताने गावात पारंपरिक पद्धतीने पैलवानांच्या ताकदीची स्पर्धा आयोजित केली जाते. या स्पर्धेत तरुणांसह अनुभवी पैलवानही मोठ्या उत्साहाने सहभागी होतात. अंगातील ताकद, कसब आणि सातत्यपूर्ण सरावाच्या जोरावर जड दगडी गोळे उचलण्याचे आव्हान पैलवान स्वीकारतात.
पूर्वी ग्रामीण भागातील सण-उत्सव हे केवळ धार्मिक विधींपुरते मर्यादित नव्हते. त्यासोबत कुस्ती, मल्लविद्या, शारीरिक कसरत, पारंपरिक खेळ आणि सामूहिक मनोरंजनाला विशेष महत्त्व होते. वाघाळे गावातील दगडी गोळे उचलण्याची परंपरा याच जुन्या ग्रामीण संस्कृतीची साक्ष देत आहे.
दगडी गोळा यशस्वीपणे उचलणाऱ्या पैलवानाला रोख पारितोषिक आणि सन्मानचिन्ह देऊन गौरविण्यात येते. या स्पर्धेच्या निमित्ताने ग्रामस्थ, तरुण आणि ज्येष्ठ नागरिक मोठ्या संख्येने एकत्र येतात. त्यामुळे नागपंचमीचा उत्सव धार्मिकतेसोबतच सामाजिक एकोपा आणि सांस्कृतिक परंपरेचा उत्सव ठरतो.
आधुनिक काळात पारंपरिक खेळ आणि ग्रामीण संस्कृती लोप पावत असताना वाघाळे गावातील ही अनोखी परंपरा आजही नव्या पिढीला आकर्षित करत आहे. दगडी गोळे उचलण्याच्या या खेळातून केवळ पैलवानांच्या ताकदीचे प्रदर्शन होत नाही, तर महाराष्ट्राच्या मातीत रुजलेल्या मल्लविद्या आणि ग्रामीण संस्कृतीचा वारसाही जपला जात आहे.
परंपरेची ताकद, पैलवानांचा दम आणि ग्रामसंस्कृतीचा उत्साह—वाघाळ्यातील नागपंचमी आजही याच त्रिवेणीचा अनुभव देत आहे.
संपादक : सुदर्शन दरेकर
